Marco de Vrind | Ei OpenersSamen een hefboom gebruiken laat zien hoe je productief blijft wanneer de groei vertraagt.
Oorspronkelijke publicatie: juli 2025. Inhoudelijk herzien op november 2026. De economische raming hieronder geeft de context van de oorspronkelijke bijdrage weer, geen actuele prognose.
Je merkt het vaak eerder aan de telefoon dan in de cijfers. Een klant stelt zijn investering uit. Een offerte blijft liggen. De planning zit nog vol, maar verder vooruit wordt het stiller. Ondertussen lopen salarissen, huur en onderhoud gewoon door. Dan is de neiging begrijpelijk om overal een tandje bij te zetten.
Alleen: waar moet dat tandje precies bij? Als je mensen al hard werken, levert meer druk vooral meer haast op. De vraag is welke tijd werkelijk iets oplevert voor de klant en jouw bedrijf, en welke tijd verdwijnt in wachten, herstellen en afstemmen.
Van wereldnieuws naar jouw werkplaats
In juni 2025 verwachtte de OECD dat de mondiale groei zou afnemen van 3,3% in 2024 naar 2,9% in 2025 en 2026. Hogere handelsbarrières en beleidsonzekerheid waren belangrijke risico’s. Dat was de raming van toen. De ondernemersvraag erachter blijft bruikbaar: hoe bereikt onzekerheid jouw orderboek?
Voor een machinebouwer kan dat via een klant die uitbreiding uitstelt. Voor een transportbedrijf via minder ritten of meer lege kilometers. Voor een truckdealer via uitgestelde vervanging, terwijl onderhoud juist belangrijker wordt. Dezelfde ontwikkeling kan dus verkoop afremmen en service extra werk bezorgen. Een gemiddeld groeicijfer vertelt je nog niet waar jij moet ingrijpen.
Kijk daarom langs de keten: wat gebeurt er bij de klanten van jouw klant? Welke orders zijn bevestigd en welke zijn vooral hoop? Welke onderdelen hebben een lange levertijd? En welk deel van je omzet levert na alle extra werkzaamheden nog voldoende marge op?
Minder werk is iets anders dan slechter werken
Productiviteit gaat over de verhouding tussen wat je voortbrengt en wat je daarvoor inzet. Op de werkvloer kun je bijvoorbeeld kijken naar goedgekeurde producten per gewerkt uur of afgeronde serviceopdrachten per teamdag. Kies een maat die past bij het werk, met kwaliteit en veiligheid als vaste voorwaarden.
Daarbij moet je drie zaken uit elkaar houden. Bezetting: is er voldoende werk voor de beschikbare capaciteit? Proces: hoeveel tijd gaat verloren voordat werk goed en volledig klaar is? Rendement: verdient het geleverde werk voldoende? Een volle werkplaats kan verlies maken. Een rustige werkplaats kan uitstekend georganiseerd zijn, maar te weinig opdrachten hebben.
Als de vraag wegvalt, kun je dat niet volledig oplossen door sneller te produceren. Dan heb je ook commerciële keuzes en een passende capaciteitsplanning nodig. Als herstelwerk de planning verstopt, helpt extra verkoop juist weinig. Eerst begrijpen waar het knelt, daarna pas harder trekken.
Een uur zoeken komt ook op de loonlijst
Neem een denkbeeldige technische werkplaats met tien medewerkers, ieder veertig uur per week. Samen zijn dat vierhonderd uur. Stel dat per medewerker dagelijks een halfuur verdwijnt aan ontbrekende onderdelen, zoeken naar informatie en wachten op een besluit. Dan gaat het om vijfentwintig uur per week.
Als het team daarvan de helft terugwint, ontstaat twaalf en een half uur ruimte. Bij gelijkblijvende kwaliteit kan die tijd naar extra opdrachten, onderhoud of opleiding. Dat is nog geen automatische besparing op de loonrekening. Bij onvoldoende vraag worden die uren ook niet vanzelf omzet. Je moet bepalen waarvoor je de vrijgekomen capaciteit gebruikt.
De eerste stap is verrassend eenvoudig: loop een opdracht na van aanvraag tot factuur. Waar ligt hij stil? Wie moet informatie opnieuw invoeren? Waarom komt een monteur er bij aanvang pas achter dat een onderdeel ontbreekt? De medewerkers kennen die plekken vaak precies. Vraag hun wat nodig is om het werk in één keer goed te doen.
Stuur op de hele opdracht
Een afdeling kan haar eigen cijfers verbeteren en tegelijk het hele bedrijf vertragen. Verkoop belooft een uitzonderlijke levertijd, planning schuift drie andere opdrachten om en de werkplaats krijgt het verwijt dat ze achterloopt. Iedereen is druk, de klant wacht en de marge verdampt in spoedwerk.
Maak daarom de gezamenlijke uitkomst leidend: een complete opdracht, op de afgesproken datum, met de afgesproken kwaliteit en een gezonde marge. Bespreek wekelijks een klein aantal cijfers: leverbetrouwbaarheid, hersteluren, gerealiseerde marge en beschikbare versus benodigde capaciteit. Gebruik ze om oorzaken te onderzoeken en besluiten te nemen. Vergelijk medewerkers niet op aantallen zonder rekening te houden met de moeilijkheid van hun werk.
Als leider geef je zelf het voorbeeld. Iedere nieuwe spoedklus die jij tussendoor op de vloer legt, heeft gevolgen voor eerder gemaakte afspraken. Benoem wat voorrang krijgt, wat daardoor opschuift en wie de betrokken klant informeert. Rust in de uitvoering begint bij discipline in jouw keuzes.
Drie scenario’s, met een besluit erbij
Je hoeft de economie niet te voorspellen om voorbereid te zijn. Werk met drie scenario’s voor je eigen bedrijf. Geef elk scenario een herkenbaar signaal, een verantwoordelijke en een actie. Baseer de grenzen op je eigen orderboek, marge en kasplanning.
De vraag blijft ongeveer gelijk. Verbeter de doorstroming en pak één terugkerende verstoring aan. Spreek af welk resultaat je binnen vier weken wilt zien. Laat verbeterwerk niet verdwijnen zodra de eerste spoedopdracht binnenkomt.
De vraag valt terug. Bepaal vooraf bij welke daling van bevestigde orders je de capaciteit en uitgaven opnieuw beoordeelt. Bespreek met klanten wat nog wel doorgaat en onderzoek onderhoud, service of andere passende opdrachten. Weeg behoud van vakmanschap mee, naast de betaalbaarheid ervan. Gebruik ruimte gericht voor verbetering en ontwikkeling, met een duidelijke tijdsgrens en budget.
De vraag trekt aan. Controleer waar de capaciteit als eerste vastloopt. Kunnen onderdelen, planning en begeleiding de extra orders aan? Spreek af welke opdrachten je bewust later aanneemt of afwijst. Groei die structureel extra herstelwerk en overuren veroorzaakt, kan je rendement alsnog uithollen.
Maak er deze week een werkafspraak van
Reserveer met verkoop, planning en uitvoering drie kwartier. Leg één recente opdracht op tafel die meer tijd of geld kostte dan verwacht. Reconstructeer samen wat er gebeurde, zonder direct een schuldige aan te wijzen.
Beantwoord vervolgens vier vragen: waar ging tijd verloren? Wat was de oorzaak? Welke afspraak of ingreep voorkomt herhaling? En aan welk cijfer zien we over vier weken of het werkt? Kies één verbetering, benoem één eigenaar en zet de evaluatie direct in de agenda. Dat is eigenaarschap dat je in de praktijk kunt zien.
Wil je deze keuzes verbinden aan je koers, maak ze dan concreet met OGSM: welk resultaat wil je bereiken, welke aanpak kies je en hoe meet je de voortgang? Bij Ei Openers werken we hieraan binnen OGSM & strategie en Leiders van Morgen.
Welke verstoring accepteer jij al maanden, terwijl je jouw mensen vraagt om productiever te worden?
Ei Openers. We drijven je op de spits.
Economische context: OECD Economic Outlook, 3 juni 2025. Het werkplaatsvoorbeeld is een fictief rekenvoorbeeld, geen klantcase.