Besluitvormingsmodellen: wie beslist, hoe en wanneer
De meeste organisaties lopen niet vast op de analyse maar op de knoop. Er wordt eindeloos overlegd zonder dat iemand weet wie er uiteindelijk over gaat, of er wordt snel besloten en drie weken later opnieuw. Deze modellen lossen elk een ander stuk daarvan op.
Wie beslist er eigenlijk
Verreweg de meeste ergernis rond besluiten gaat hierover, en het is met een zin vooraf op te lossen.
- Vijf besluitvormen: Directief, consultatief, meerderheid, consent of unaniem. Zeg vooraf welke het is, dan voelt niemand zich achteraf gepasseerd.
- Consent versus consensus: Consent vraagt niet dat iedereen het eens is, alleen dat niemand een onderbouwd bezwaar heeft. Dat scheelt maanden.
- RAPID: Wie doet het voorstel, wie tekent, wie levert input, wie voert uit, wie hakt door. Vaak blijkt niemand die laatste rol te hebben.
- Vroom-Yetton-Jago: Hoeveel je het team betrekt hangt af van drie vragen, waarvan de belangrijkste is of je draagvlak nodig hebt voor de uitvoering.
Hoe kies je tussen opties
Als de knoop eenmaal bij de juiste persoon ligt, blijft de vraag hoe je kiest zonder jezelf voor de gek te houden.
- Cynefin-raamwerk: Bepaal eerst wat voor soort probleem het is. Een complex vraagstuk aanpakken als een gecompliceerd vraagstuk kost je een jaar.
- Gewogen beslismatrix: De waarde zit niet in de uitkomst maar in het gesprek over de gewichten.
- Kepner-Tregoe besluitanalyse: Scheid harde eisen van wensen, zodat een charmante optie niet langs de randvoorwaarden glipt.
- Verwachte waarde: Een goed besluit kan slecht aflopen. Wie dat verschil niet maakt, trekt de verkeerde lessen.
Hoe voorkom je de bekende fouten
Denkfouten laten zich niet wegdenken, wel organiseren.
- Pre-mortem: Doe alsof het al mislukt is en schrijf op waarom. Levert in twintig minuten op wat anders in de wandelgang blijft.
- Georganiseerde tegenspraak: Wijs iemand aan die moet aanvallen. Vragen of iedereen het ermee eens is werkt niet.
- Buitenperspectief en referentieklasse: Kijk hoe vergelijkbare projecten elders afliepen, niet naar je eigen goede bedoelingen.
- Escalatie van commitment: Doorgaan omdat stoppen toegeven zou zijn. Laat de heroverweging doen door iemand die er niet aan vastzit.
Hoe hou je tempo
Snelheid is geen roekeloosheid als je onderscheid maakt naar wat een besluit kost om terug te draaien.
- Omkeerbare en onomkeerbare besluiten: Trage organisaties behandelen alles alsof het onomkeerbaar is.
- Zeventig procent-regel: Beslis bij ongeveer zeventig procent van de informatie die je zou willen. Wacht je op negentig, dan ben je te laat.
- Stopcriteria vooraf: Spreek vooraf af bij welk signaal je stopt. Achteraf stoppen voelt als falen, vooraf afgesproken stoppen als discipline.
- Besluitenlogboek: Wat is besloten, door wie, op welke aannames, wanneer heroverwegen. Twee minuten werk, en je kunt achteraf leren.
Met OGSM leg je op een A4 vast welke keuzes gemaakt zijn en waaraan je ziet of ze werken. Dat is de plek waar besluitvorming en strategie elkaar raken.
Bekijk OGSM en strategieVerder lezen: Leiderschapsmodellen · Communicatiemodellen · Managementmodellen. Alle begrippen met volledige uitleg staan in de begrippenlijst met modellen en methodes.