Leiderschapsmodellen die de praktijk overleven
Er zijn honderden leiderschapsmodellen en de meeste blijven hangen in de map van de training. Dit zijn er twaalf die wij wel terugzien in het werk van jonge leidinggevenden en opvolgers, gerangschikt naar het probleem waar je op dat moment mee zit.
Je geeft net leiding en je weet niet hoe strak je moet sturen
De eerste vraag van bijna elke nieuwe leidinggevende is dezelfde: hoeveel laat ik los. Te strak en je krijgt een team dat wacht, te los en je krijgt werk terug dat niet af is. Deze drie modellen gaan daarover.
- Situationeel leiderschap: Je stijl hangt af van hoe bekwaam en hoe gemotiveerd iemand is voor deze taak, niet van wie hij is. Dezelfde medewerker vraagt bij een nieuwe taak weer sturing.
- Delegatieniveaus: Spreek af op welk niveau iets overgedragen is: uitvoeren, voorstellen, doen en melden, of zelfstandig. Onduidelijkheid hierover is de belangrijkste reden dat werk terugkomt.
- Taak, team en individu: Je bedient altijd drie cirkels tegelijk. Bij drukte laat vrijwel iedereen dezelfde vallen: de persoon.
Het team loopt niet en je weet niet waarom
Als een team niet levert is de reflex om harder te sturen. Meestal zit het probleem een laag dieper, in vertrouwen en in de fase waarin het team zit.
- Psychologische veiligheid: Zonder de ruimte om fouten te melden en het oneens te zijn krijg je geen informatie, en zonder informatie stuur je blind.
- Fasen van teamontwikkeling: Conflict is een fase, geen storing. Een team dat de storming overslaat, komt er later alsnog en dan harder.
- Vijf frustraties van teamwork: Alles rust op vertrouwen. Wie bovenin aan de resultaten begint te sleutelen, lost onderin niets op.
- Teamrollen van Belbin: Balans in het team telt zwaarder dan de kwaliteit van de losse spelers. Handig bij werving, gevaarlijk als etiket.
Jij bent zelf de bottleneck geworden
De meest voorkomende situatie bij opvolgers en doorgegroeide vakmensen: alles loopt langs jou, en dat voelt als onmisbaar zijn. Deze modellen laten zien waarom dat geen compliment is.
- Leiderschapspijplijn: Elke stap omhoog vraagt dat je loslaat waar je goed in was. De beste monteur blijft anders monteur met een titel.
- Balkon en dansvloer: Meedoen bevestigt dat je nuttig bent. Daarom staan beginners permanent op de dansvloer en ziet niemand het patroon.
- Wie heeft de aap: Bij elk probleem dat binnenkomt is de vraag wie er weggaat met de volgende stap. Behulpzaam zijn is hier de valkuil.
- Machtsbronnen: Wie nieuw is leunt op positie, en dat is de bron die het snelst opraakt. Expertise en persoonlijkheid dragen langer.
- Intentiegericht leiderschap: Vervang mag ik door ik ben van plan om. Jij corrigeert alleen nog, de ander blijft eigenaar.
Wat wij niet aanraden
Twee dingen die veel gebruikt worden en zelden helpen.
- Communicatiestijlen als etiket: Kleurentests zijn nuttig om je eigen tempo bij te stellen en schadelijk zodra ze een label op iemand plakken.
- Zes leiderschapsstijlen: Prima als spiegel, waardeloos als doel. Vier van de zes bouwen op, twee putten uit, en dat verschil is belangrijker dan je scoreprofiel.
Leiders van morgen is het programma waarin je deze modellen niet leert kennen maar leert gebruiken, met leeftijdgenoten die tegen dezelfde dingen aanlopen.
Bekijk Leiders van morgenVerder lezen: Communicatiemodellen · Besluitvormingsmodellen · Managementmodellen. Alle begrippen met volledige uitleg staan in de begrippenlijst met modellen en methodes.