Uit het EiWijzer-archief. Deze bijdrage beschrijft de situatie en verwachtingen rond 29 augustus 2025. Genoemde tarieven, ramingen en beleidsplannen horen bij die periode.
EiWijzer editie 5
Thema: Verkiezingen 29 oktober - Arbeid als bepalende factor voor concurrentiekracht
Inleiding
Na de val van kabinet-Rutte V over onenigheid in het migratiebeleid zijn de Tweede Kamerverkiezingen vastgesteld op 29 oktober 2025, op advies van de Kiesraad. Bron: Rijksoverheid, Kiesraad, NOS.
Voor mkb-ondernemers en familiebedrijven staat er veel op het spel. Eén factor blijkt doorslaggevend: arbeid. De beschikbaarheid, kosten en productiviteit van mensen bepalen direct of bedrijven kunnen groeien, innoveren en concurreren binnen Europa.
Effecten op het MKB
Financiering - politieke partijen pleiten voor toegankelijker krediet via o.a. InvestNL, Qredits en een mkb-bank. Bron: MKB Nederland, SEOR.
Concurrentiekracht onder druk - hoge energieprijzen, internationale subsidies (zoals de IRA in de VS), fiscale ingrepen en zware regulering verzwakken de positie van Nederlandse ondernemers. Bron: VNO-NCW/MKB Nederland.
Arbeidsmarktkrapte - vooral in bouw, industrie en transport zorgt personeelsgebrek voor productiedruk en hogere kosten. Rabobank constateert krimp in productiesectoren in 2024 en waarschuwt dat krapte structureel blijft. Bron: Rabobank.
Samengevat: ondernemers staan onder druk vanuit financiering, kosten en arbeid , precies de thema’s die de verkiezingen beslissend maken.
Drie scenario’s: welk kabinet krijgt Nederland?
🔹 Scenario 1: Groeigericht Hervormingskabinet
Kenmerken
Verlaging van lasten en regeldruk.
Belastingen op arbeid en winst dalen.
Arbeidstekorten blijven bestaan.
Kansen
Versnelde groei door digitalisering en automatisering.
Kapitaalintensieve sectoren profiteren.
Risico’s
Arbeidsintensieve sectoren (bouw, horeca, metaal) blijven in de knel.
Oost-Europese concurrentie houdt kostenvoordeel.
Aanbeveling Versnel automatisering, organiseer kernteam + flexibele schil, en zoek netwerkpartnerschappen.
🔹 Scenario 2: Kabinet voor Transitie naar Duurzaamheid & Innovatie
Kenmerken
Actief beleid voor vergroening en digitalisering.
Investeringen in scholing, skills en omscholing.
Subsidies en fiscale prikkels voor circulaire productie en innovatie.
Kansen
Nederland wordt premiumarbeidsmarkt in Europa.
Hogere marges in high-tech en circulaire sectoren.
Toegang tot EU-innovatie- en klimaatfondsen.
Risico’s
Hogere nalevings- en loonkosten drukken marges op korte termijn.
Bedrijven zonder innovatiebudget verliezen terrein.
Aanbeveling Investeer in opleiding, benut subsidies en bouw een werkgeversmerk dat aantrekkelijk is voor talent.
🔹 Scenario 3: Continuïteitskabinet
Kenmerken;
Weinig nieuwe hervormingen.
Tekorten en loonkosten blijven oplopen.
Geen structurele verandering in migratie- of scholingsbeleid.
Kansen
Stabiliteit: bestaande businessmodellen blijven overeind.
Export naar kernmarkten (Duitsland, België) blijft voorspelbaar.
Risico’s
Concurrentiepositie verzwakt ten opzichte van Duitsland/Frankrijk/Oost-Europa.
Groei stagneert door structurele krapte en hogere kosten.
Aanbeveling Bereid u voor op krapte als nieuw normaal, behoud mensen via MARCS-waarden en overweeg internationale samenwerkingen.
🎯 Conclusie & Oproep
Welke richting Nederland ook kiest, één ding staat vast: arbeid wordt de spil van onze concurrentiekracht. Niet alleen hoeveel mensen beschikbaar zijn, maar vooral hoe bedrijven hun talent inzetten, ontwikkelen en behouden.
Bij Ei Openers geloven we dat ondernemers juist in deze krapte het verschil kunnen maken door te sturen op meesterschap, autonomie, rechtvaardigheid, connectie en status (MARCS). Zo bouw je niet alleen aan een productief team, maar ook aan een loyaal netwerk
👉 Reflectievraag voor ondernemers
“Welke drie stappen kan ik vandaag zetten om mijn bedrijf minder afhankelijk te maken van schaarse arbeid en aantrekkelijker te maken voor het talent dat er wél is?”
💡 Denk hierbij aan drie niveaus:
Proces - Wat kan ik automatiseren of digitaliseren zodat mijn team tijd wint voor waardevol werk?
Mens - Hoe kan ik investeren in meesterschap, autonomie en verbinding, zodat medewerkers energie halen uit hun werk en willen blijven?
Strategie - Met wie kan ik samenwerken (netwerken, partners, flexibele schil) om minder kwetsbaar te zijn bij krapte?
📚 Bronnen
Rijksoverheid - Verkiezingen 29 okt 2025
Kiesraad - Advies verkiezingsdatum
Rabobank - Sectorprognoses (2025)
SEOR - Positie van het MKB (2025)
Officiële Bekendmakingen - MKB in tijden van transitie (2025)
VNO-NCW/MKB Nederland - Naar een sterker NL (2024)
Eerste Kamer - Nota naar aanleiding van verslag (2025)
Scenario 1 - Groeigericht Hervormingskabinet
➡️ Lagere lasten en regeldruk
➡️ Tekorten blijven, loonkosten licht lager
✅ Kansen: groei via digitalisering, voordeel kapitaalintensieve sectoren
⚠️ Risico’s: arbeidsintensieve sectoren blijven krap, concurrentie goedkoper in Oost-Europa
Scenario 2 - Kabinet Transitie naar Duurzaamheid & Innovatie
➡️ Actief beleid: vergroening, innovatie, skills
➡️ Loonkosten hoger, maar productiviteit stijgt
✅ Kansen: premiumarbeidsmarkt, EU-fondsen, hogere marges in circulaire productie
⚠️ Risico’s: hogere nalevingskosten, bedrijven zonder innovatiebudget verliezen terrein
Scenario 3 - Continuïteitskabinet
➡️ Behoud status quo
➡️ Tekorten blijven, loonkosten stijgen verder
✅ Kansen: stabiliteit, voorspelbare export
⚠️ Risico’s: concurrentievoordeel verschuift naar buurlanden, groei stagneert
Oorspronkelijke publicatie op LinkedIn · Alle EiWijzers
Ei Openers. We drijven je op de spits.